[Event] สุริยุปราคาวงแหวน 21 พฤษภาคม 2555
posted on 23 May 2012 17:12 by daejeonastronomy directory Knowledgeลิงก์ที่เกี่ยวข้อง (แนะนำให้อ่านประกอบ)
- อุปราคาและดาวศุกร์ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ 2555 (วรเชษฐ์ บุญปลอด: สมาคมดาราศาสตร์ไทย)
- สุริยุปราคา 21 พฤษภาคม 2555 (วรเชษฐ์ บุญปลอด: สมาคมดาราศาสตร์ไทย)
- [Lecture] Eclipse & Occultation (บลอกนี้)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
หลังจากที่ประสบปัญหาเข้า exteen มาสองวัน ในที่สุดก็เข้ามาอัพบลอกได้ซะที...
เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมาก็มีปรากฏการณ์สุริยุปราคาวงแหวนขึ้น ซึ่งบริเวณที่เห็นเป็นสุริยุปราคาวงแหวนก็มีบริเวณชายฝั่งตอนใต้ของจีน (เมืองกว่างโจว และฮ่องกง) ชายฝั่งทางตอนเหนือของเกาะไต้หวัน ญี่ปุ่น (เมืองใหญ่ๆบางเมืองอย่างคาโกชิมะ โกเบ เกียวโต โอซาก้า นาโกยา และกรุงโตเกียว) และบริเวณตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐฯครับ
แผนภาพแสดงบริเวณที่เห็นสุริยุปราคา 21 พฤษภาคม 2555 (แต่เวลามาตรฐานที่ลอนดอนเป็นกลางคืน วันที่ 20 พฤษภาคม) แสดงบริเวณแนวยาวที่เงาชนิด Antumbra ของดวงจันทร์กวาดไปบนพื้นผิวโลก พื้นที่ที่อยู่ใต้เงานี้จะเห็นสุริยุปราคาวงแหวน ส่วนพื้นที่ที่อยู่ใต้เงามัว (Penumbra) ของดวงจันทร์ เช่น ประเทศไทย จะเห็นแต่สุริยุปราคาแบบบางส่วน
(Credit แผนภาพ: NASA & AFP)
ส่วนเมืองไทยอยู่นอกบริเวณที่เห็นเป็นสุริยุปราคาวงแหวน จึงสามารถเห็นเป็นสุริยุปราคาบางส่วน (ดวงอาทิตย์แหว่งไป ขณะดวงจันทร์ปรากฏออกห่างจากดวงอาทิตย์) ในขณะดวงอาทิตย์ขึ้น
ตอนนั้นผมเองก็หลับเพลิน เลยไม่ได้ดูดวงอาทิตย์แหว่งตอนขึ้นจากขอบฟ้าคราวนี้ ....แต่ได้ข่าวจากรุ่นพี่ว่าเช้าวันนั้น ฝูงเมฆมากันเพียบ เลยรู้สึกว่าโชคดีที่ไม่ได้งัวเงียตื่นขึ้นมาดู
ผมเลยรวมคลิปสุริยุปราคาวงแหวนจากฝั่งญี่ปุ่น ขอขอบคุณผู้ถ่ายคลิปปรากฏการณ์เหล่านี้และอัพโหลดมาให้ได้ชมกันด้วยนะครับ
ซึ่งหลังสุริยุปราคาจบไปไม่นาน ผมก็เจอกับ "สึนามิคลิป" ใน youtube (แบบว่าหลายคนพร้อมใจกันอัพคลิปที่ตนเองถ่ายมา) เลยต้องเลือกคลิปเอาสักหน่อยครับ
คลิปสุริยุปราคาวงแหวนจากเมืองชิสึโอกะ (Credit: User softypapa, youtube.com)
คลิปสุริยุปราคาวงแหวนที่ผู้ถ่ายถ่ายจากกรุงโตเกียว (ที่มา: cosmostv.org)
คลิปสุริยุปราคาวงแหวนจากกรุงโตเกียว (Credit: Yamauchi Daido)
คลิป Time Lapse สุริยุปราคาวงแหวนถ่ายผ่านฟิลเตอร์สำหรับดูดวงอาทิตย์ ถ่ายจากกรุงโตเกียว
(Credit: หอดูดาวแห่งชาติญี่ปุ่น (NAOJ))
แล้วสุริยุปราคาแบบวงแหวนหรือแบบบางส่วนมีประโยชน์อะไร??
นอกจากเป็นปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่สวยงามแล้ว (แต่สุริยุปราคาแบบวงแหวนหรือบางส่วนก็ยังสวยงามน้อยกว่าสุริยุปราคาแบบเต็ม ดวงอยู่ดี) นักวิทยาศาสตร์ทางด้านบรรยากาศ (Atmopheric Scientist) ยังอาศัยปรากฏการณ์สุริยุปราคาทั้ง 2 ชนิดนี้ มาทำการวิจัยศึกษาถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายในบริเวณชั้นบรรยากาศ ก่อน, ระหว่าง และหลังช่วงที่เกิดปรากฏการณ์นี้
พลังงานจากดวงอาทิตย์นี้เป็นหนึ่งในตัวขับเคลื่อนหรือส่งผลให้เกิดกระบวนการต่างๆในชั้นบรรยากาศ เช่น การเกิดก๊าซโอโซน (O3) ในบรรยากาศโลก เป็นต้น แต่ในขณะเกิดสุริยุปราคา ดวงจันทร์จะบล็อกแสงและพลังงานจากดวงอาทิตย์ไปส่วนหนึ่ง (ไม่ใช่บล็อกไปทั้งหมด) ที่ ส่องลงมายังพื้นที่ที่เห็นสุริยุปราคา ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องการศึกษาว่าหากพลังงานจากดวงอาทิตย์ถูกดวงจันทร์บล็อกเหนือบรรยากาศโลกไปเล็กน้อย บรรยากาศตรงบริเวณใต้เงาดวงจันทร์นั้นจะมีความเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง
แผนภาพแสดงกระบวนการเกิดก๊าซโอโซน (Ozone: O3) ในบรรยากาศโลก ซึ่งโมเลกุลออกซิเจน (O2) ดูดกลืนรังสี UV จากดวงอาทิตย์ พลังงานของรังสี UV เข้าไปสลายพันธะ จนโมเลกุลออกซิเจน แตกตัวเป็นอะตอมออกซิเจน (O) และอะตอมนี้ไปจับพันธะใหม่กับโมเลกุลออกซิเจนโมเลกุลอื่น เกิดเป็นโมเลกุลของโอโซนขึ้นมา กระบวนการนี้มักเกิดขึ้นในบรรยากาศของโลกชั้น Stratosphere
(ที่มาของรูป: http://www.ec.gc.ca/ozone/default.asp?lang=En&n=DB5CBDE6-1)
เท่าที่ผมอ่านๆงานวิจัยของนักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาด้านนี้ มีตั้งแต่ศึกษาความเปลี่ยนแปลงของละอองลอย (Aerosol), อุณหภูมิบรรยากาศ, ปริมาณก๊าซโอโซน, ความชื้นหรือปริมาณไอน้ำในชั้นบรรยากาศ, ความเร็วลม ใน ขณะเกิดสุริยุปราคา แต่เพื่อให้ได้ผลที่แน่ชัด ควรจะทำการทดลองวิจัยหลายๆครั้ง (หมายความว่าต้องวิจัยสะสมผลกันเรื่อยๆหลายครั้งจนกว่าจะสรุปผลได้ชัดเจน)
ตัวอย่างงานวิจัย
1. การศึกษาความเปลี่ยนแปลงการกระจายตัวในแนวดิ่งของละอองลอยประเภทคาร์บอน ขณะเกิดสุริยุปราคา เมื่อปี พ.ศ. 2553 ที่อินเดีย [Link]
2. การศึกษาความเปลี่ยนแปลงความชื้นของบรรยากาศ และระดับความสูงของ Tropopause (ซึ่งเป็นรอยต่อระหว่างบรรยากาศชั้น Troposphere (บรรยากาศโลกชั้นที่ใกล้พื้นผิวโลกมากที่สุด) และชั้น Stratosphere) กับค่าความชื้นของอากาศ ขณะเกิดสุริยุปราคา เมื่อปี พ.ศ. 2553 ที่อินเดีย [Link]
แล้วสุริยุปราคาวงแหวนครั้งล่าสุดและครั้งถัดไปที่จะสังเกตเห็นได้จากประเทศไทยเกิดขึ้นเมื่อไหร่??
สุริยุปราคาวงแหวนครั้งล่าสุดที่สังเกตเห็นได้ในเมืองไทย เกิดขึ้นเมื่อ 23 พฤศจิกายน พ.ศ.2508 ซึ่งคราวนั้นบริเวณภาคเหนือและภาคอิสานเห็นสุริยุปราคาวงแหวน [Link]
ส่วนสุริยุปราคาวงแหวนครั้งถัดไปที่เห็นได้ในเมืองไทย จะมีในวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2574 ซึ่งบริเวณที่จะเห็นเป็นสุริยุปราคาวงแหวนได้แก่ จังหวัดสตูล, ฝั่งใต้ของจังหวัดสงขลา, จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาสครับ [Link]
(Credit ลิงก์แผนที่แนวเงาของดวงจันทร์: Fred Espenak, NASA)
Tags: ดาราศาสตร์0 Comments